Szanowny Panie Ministrze! W chwili obecnej organizacja nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach
Szanowny Panie Ministrze! W chwili obecnej organizacja nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach uregulowana została w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. z 1992, Nr 36, poz. 155, z późniejszymi zmianami).
Przepisy § 10 ust. 1 i § 12 wyżej wskazanego rozporządzenia poprzez sposób swego sformułowania budzą zasadnicze wątpliwości co do zgodności z regulacją artykułu 53 ust. 6 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W paragrafie 10 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia wskazano, że uczniowie uczęszczający na religię uzyskują trzy kolejne dni zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia rekolekcji wielkopostnych, jeżeli religia lub wyznanie, do którego należą, nakłada na swoich członków tego rodzaju obowiązek. Pieczę nad uczniami w tym czasie zapewniać mają katecheci.
Z kolei art. 53 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w swym ustępie 6 zakazuje kategorycznie zmuszania do uczestniczenia w praktykach religijnych. Z uwagi na odmienny zakres semantyczny pojęcia ,,praktyki religijne˝ i ,,wychowanie i nauczanie moralne i religijne˝ oraz kategoryczne sformułowanie zakazu zawartego w tym artykule nie jest możliwe wywodzenie z art. 53 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podstawy (w oparciu o życzenie rodziców, stanowiące warunek nauczania dzieci religii w publicznych przedszkolach i szkołach § 1 ust. 1 rozporządzenia) możliwości zmuszania przez kogokolwiek do udziału w praktykach religijnych.
Tym bardziej zatem nie jest dopuszczalne w świetle uregulowań konstytucji zmuszanie do udziału w praktykach religijnych w ramach nauki religii w szkołach i przedszkolach publicznych.
Nauczanie religii na życzenie rodziców (opiekunów prawnych) obejmuje przekazywanie uczniom wiedzy na temat zasad doktrynalnych danego wyznania i nie może w żadnym wypadku obejmować przymuszania do uczestnictwa w praktykach religijnych. Podległość dyscyplinie szkolnej w ramach uczestnictwa w lekcjach religii oraz obowiązek opanowania przez zakresu wiedzy objętej programem nauczania nie może w świetle uregulowań konstytucyjnych obejmować obowiązku uczestnictwa zarówno czynnego, jak i biernego w praktykowaniu obrzędów religijnych. Uczestnictwo takie może być wynikiem wolnego wyboru uczniów.
Paragraf 10 ust. 1 rozporządzenia przewiduje trzydniowe zwolnienie z zajęć szkolnych dla uczniów uczęszczających na religię w celu odbycia rekolekcji wielkopostnych. Treść przepisu wskazuje jednoznacznie na obowiązkowy udział uczniów uczęszczających na religię w rekolekcjach, bez możliwości odmowy uczestnictwa w towarzyszących rekolekcjom praktykach religijnych. Rekolekcje wielkopostne bowiem, jak wiadomo, obejmują mszę świętą i nauczanie, a więc niewątpliwie praktyki o charakterze religijnym.
Podobnie paragraf 12 rozporządzenia nie gwarantuje przestrzegania zakazu zmuszania do uczestnictwa w praktykach religijnych. Niewątpliwie modlitwa jest praktyką religijną. Nieprecyzyjne sformułowanie ,,wspólnym dążeniu uczniów˝, cokolwiek by to ,,wspólne dążenie˝ miało oznaczać, nie zapewnia prawa indywidualnej odmowy uczestnictwa w praktykach religijnych, zakaz zaś konstytucyjny obejmuje zarówno czynne, jak i bierne uczestnictwo w praktykach religijnych.
Brak zaś czynnego uczestnictwa niektórych uczniów w odmawianiu religii, często jest powodem ich stygmatyzowania przez rówieśników.
Uczestnictwo w obrzędach i praktykach religijnych sankcjonowane przymusem jest nie tylko pogwałceniem przepisów konstytucji, odziera również te obrzędy i praktyki z właściwej dla nich powagi i wartości, jaką stanowi indywidualne przeżycie religijne. W ostateczności zwraca się przeciwko samej religii.
W związku z powyższych proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje zmianę rozporządzenia w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach poprzez wprowadzenie uregulowań zgodnych z artykułem 53 ust. 6 konstytucji i zapewnienie również uczniom uczęszczającym na religię prawa odmowy uczestnictwa w rekolekcjach i zapewnienie im w czasie rekolekcji opieki dydaktycznej?
2. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej monitoruje sytuację w zakresie ochrony przed szykanami ze strony rówieśników uczniów nieuczęszczających na lekcje religii i uczniów należących do wyznań o charakterze mniejszościowych w danej szkole?
3. Czy zgłaszane do organów administracji oświatowej przypadki zmuszania uczniów do uczestnictwa w praktykach religijnych i jakie są rozmiary tego zjawiska?
Z poważaniem
Poseł Włodzimierz Stępień
Kielce, dnia 18 lipca 2007 r.