Szanowny Panie Ministrze! Wraz ze wstąpieniem do Unii Europejskiej Rzeczpospolita Polska zobowiązała się wprowadzić
Szanowny Panie Ministrze! Wraz ze wstąpieniem do Unii Europejskiej Rzeczpospolita Polska zobowiązała się wprowadzić acquis communautaire do własnego systemu prawnego. Częścią tego dorobku prawnego Wspólnot jest wspomniana powyżej Druga Dyrektywa Rady z dnia 13 grudnia 1976 r. oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich powstałe na jej bazie. Z tym dorobkiem prawnym jest niewątpliwie sprzeczny we wskazanym niżej zakresie art. 145 ust 2 Prawa bankowego, zgodnie z którym: ˝Na zarząd komisaryczny przechodzi prawo podejmowania uchwał i decyzji we wszystkich sprawach zastrzeżonych w ustawie i statucie do właściwości władz i organów banku˝. Przepis ten jest prostym powtórzeniem art. 105 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. Prawo bankowe (tekst jednolity Dz.U. z 1992 r. Nr 72, poz. 359, z późn. zm.), na którego bazie podjęte zostały następujące uchwały:
1) Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 1994 r. w sprawie III CZP 92/94, publ. OSNC 1995/1/8:
˝Zarząd komisaryczny ustanowiony w banku działającym w formie spółki akcyjnej jest uprawniony do podejmowania decyzji (uchwał) we wszystkich sprawach zastrzeżonych w przepisach ustawowych i statutowych na rzecz zarządu banku, rady banku i walnego zgromadzenia akcjonariuszy także wówczas, gdy w decyzji prezesa Narodowego Banku Polskiego o ustanowieniu zarządu komisarycznego nie zawarto wyraźnego upoważnienia do podejmowania tych decyzji (uchwał)˝.
2) Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie W 8/95, publ. OTK 1996/3/24:
˝1. Art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. Prawo bankowe (tekst jednolity z 1992 r. Dz.U. Nr 72, poz. 359; zm.: z 1993 r. Nr 6, poz. 29, Nr 28, poz. 127, Nr 134, poz. 646; z 1994 r. Nr 80, poz. 369, Nr 121, poz. 591 i z 1995 r. Nr 4, poz. 18, Nr 133, poz. 654) oznacza przejście na zarząd komisaryczny prawa podejmowania decyzji we wszystkich sprawach zastrzeżonych w ustawie i statucie zarządowi banku i innym organom, których kompetencje stanowiące zostały zawieszone, w tym także w sprawach odwoływania i powoływania członków rady banku, jeżeli organom banku przysługuje taka kompetencja z mocy ustawy lub statutu.
2. W odniesieniu do decyzji zarządu komisarycznego banku w formie spółki akcyjnej zastrzeżonych przed ustanowieniem zarządu komisarycznego walnemu zgromadzeniu akcjonariuszy nie stosuje się przepisów kodeksu handlowego o podejmowaniu uchwał przez walne zgromadzenie akcjonariuszy oraz art. 413 kodeksu handlowego o zaskarżaniu tych uchwał, co nie pozbawia akcjonariuszy ochrony sądowej na innych podstawach prawnych˝.
Wskazane powyżej uchwały doprowadziły do stanu prawnego, w którym akcjonariusze spółki akcyjnej, jaką jest bank, zostali pozbawieni wszelkich praw korporacyjnych, zaś organ administracji uzyskał możliwość dowolnego manipulowania kapitałem zakładowym banku poprzez podwyższanie i obniżanie kapitału zakładowego poza wszelką kontrolą akcjonariuszy, jak również umarzanie akcji i tym samym wywłaszczanie bez wyroku sądu akcjonariuszy banku z ich własności.
Stan taki obowiązuje do dnia dzisiejszego, pomimo ugruntowanego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wykluczającego tak szeroki zakres uprawnień zarządu komisarycznego. Mianowicie, zgodnie z orzeczeniem Trybunału z dnia 30 maja 1991 r. w sprawach połączonych C-19/90 i C-20/90:
˝Powiązane przepisy art. 25 i art. 41 ust. 1 Drugiej Dyrektywy powinny być interpretowane w ten sposób, że stanowią przeszkodę dla regulacji krajowej, która w celu zapewnienia przetrwania i kontynuacji działalności przedsiębiorstw szczególnie ważnych dla zbiorowości z punktu widzenia gospodarczego i społecznego i znajdujących się z racji swojego zadłużenia w wyjątkowej sytuacji przewiduje, że w akcie administracyjnym można podjąć decyzję o podwyższeniu kapitału zakładowego z zastrzeżeniem zachowania prawa pierwszeństwa przez dawnych akcjonariuszy podczas emisji nowych akcji˝.
Analiza przywołanego powyżej orzeczenia Trybunału musi prowadzić do wniosku, że w polskim systemie prawnym utrzymywany jest przepis, który w zakresie, w jakim upoważnia zarząd komisaryczny banku do dowolnego podwyższania i obniżania kapitału zakładowego z wyłączeniem kompetencji walnego zgromadzenia, jest sprzeczny z acquis communautaire.
Mając na uwadze powyższe, wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1) Czy Panu Ministrowi Sprawiedliwości jest znany fakt, iż art. 145 ust. 2 Prawa bankowego jest sprzeczny z Drugą Dyrektywą Rady z dnia 13 grudnia 1976 r. w zakresie, w jakim upoważnia zarząd komisaryczny banku do dowolnego podwyższania i obniżania kapitału zakładowego z wyłączeniem kompetencji walnego zgromadzenia?
2) Czy Minister Sprawiedliwości zamierza podjąć działania, a jeśli tak, to jakie, zmierzające do dostosowania polskiego prawa do acquis communautaire w tym zakresie?
Z poważaniem
Poseł Waldemar Nowakowski
Włocławek, dnia 21 czerwca 2007 r.