Różne okoliczności mogą stanąć na przeszkodzie w uzyskaniu stażu pracy wymaganego do przyznania emerytury.
Różne okoliczności mogą stanąć na przeszkodzie w uzyskaniu stażu pracy wymaganego do przyznania emerytury. Należy do nich także konieczność sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem.
Obecnie obowiązujące przepisy emerytalno-rentowe nie przewidują wcześniejszych emerytur dla opiekujących się dzieckiem wymagającym stałej opieki i pielęgnacji. Nieliczny wyjątek stanowią osoby, które warunki do tych świadczeń spełniły do 31 grudnia 1998 r.
Zgodnie z przepisami pozostającymi w mocy do 31 grudnia 1998 r. pracownik, który nie mógł kontynuować pracy zawodowej z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki, mógł ubiegać się o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury. Aby nabyć uprawnienia do wspomnianego świadczenia, musiały być spełnione kryteria, które określało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149).
Prawo do wcześniejszej emerytury przysługiwało matce, która nie mogła kontynuować zatrudnienia z powodu stanu zdrowia swojego dziecka wymagającego, bez względu na wiek, jej stałej opieki oraz pielęgnacji lub pomocy w czynnościach samoobsługowych, jeżeli spełniała łącznie następujące warunki: posiadała okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 20 lat (okres składkowy i okres nieskładkowy ograniczony do 1/3 okresów składkowych) oraz sprawowała osobistą opiekę nad dzieckiem, które stało się niepełnosprawne przed ukończeniem 18 roku życia.
Wprowadzone z dniem 1 stycznia 1999 r. przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanych ustawą emerytalno-rentową, uchyliły moc poprzednio obowiązujących regulacji prawnych w tym zakresie. Mimo faktu, iż rozporządzenie w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki przestało obowiązywać, osoby, które spełniły warunki do uzyskania omawianej emerytury do 31 grudnia 1998 r., wciąż mogą zgłaszać wnioski.
Wiele osób opiekujących się dzieckiem wymagającym stałej opieki posiada wymagany 20-letni okres zatrudnienia, lecz zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 17.10.1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent okresy nieskładkowe do prawa i wysokości emerytury uwzględnia się w rozmiarze nieprzekraczającym 1/3 uwzględnionych okresów składkowych i w związku z tym nie spełniają wymogu uzyskania odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego do dnia 31 grudnia 1998 r. Dzieci specjalnej troski wymagają na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przekroczone wymagane okresy nieskładkowe wynikały z faktu zapewnienia dziecku należytej opieki, bez której nie mogłyby egzystować. Dziesiątki kobiet godziło pracę zawodową z wychowaniem dziecka specjalnej troski.
Do biur poselskich zgłaszają się kobiety, które wymagane do przyznania wcześniejszej emerytury warunki spełniły po roku, dwóch czy trzech po przestaniu obowiązywania ustawy, czyli po roku 1998. W chwili obecnej mają skończone 50 lat, często są bez pracy, nie mogą jednak skorzystać z prawa do wcześniejszej emerytury. Nie godzą się z faktem, że rok 1998 jest granicą sztywną. Uważają, że przywilej wcześniejszej emerytury powinien obowiązywać nadal, i matki powinny mieć do niego prawo. Ponadto w ich sytuacji zniesiony powinien zostać niekorzystny dla nich podział na okresy składkowe i nieskładkowe. Praca i jednocześnie wychowywanie dziecka specjalnej troski to podwójna praca. Kobiety są rozgoryczone, że tego faktu nie bierze się pod uwagę, chociaż tyle dziś zapewnień o trosce rządu o rodziny, o polityce prorodzinnej. Dzieci chore rodziły się i nadal będą się rodzić. Trzeba o tym pamiętać.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy przepisy ustawy o prawie do wcześniejszych emerytur pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki nie powinny obowiązywać po 1999 r.?
2. Czy wymagany do uzyskania wcześniejszej emerytury 20-letni okres zatrudnienia nie powinien zostać pozbawiony zapisu o okresach składkowych i nieskładkowych, a być naliczany jako całość okresu zatrudnienia?
Z poważaniem
Posłowie Tomasz Piotr Nowak
i Arkady Fiedler
Konin, dnia 22 maja 2007 r.