Dzieci i młodzież stanowią obecnie niemal jedną czwartą ludności Polski. Prognozy demograficzne wskazują, że
Dzieci i młodzież stanowią obecnie niemal jedną czwartą ludności Polski. Prognozy demograficzne wskazują, że jesteśmy społeczeństwem starzejącym się, a w następnych latach powoli i systematycznie zmniejszać się będzie udział młodych ludzi w ogólnej liczbie ludności, dlatego inwestowanie w zdrowie dzieci i młodzieży ma kluczowe znaczenie dla przyszłości naszego kraju.
Zgodnie z Konwencją o Prawach Dziecka dziecko ma prawo do jak najwyższego poziomu zdrowia i udogodnień w zakresie leczenia oraz rehabilitacji zdrowotnej. Ratyfikując konwencję, Polska zobowiązała się m.in. do podejmowania niezbędnych działań w celu: zapewnienia koniecznej pomocy oraz opieki zdrowotnej wszystkim dzieciom, zwalczania chorób i niedożywienia, rozwoju profilaktycznej opieki zdrowotnej.
Zdrowe dziecko to nie tylko prawidłowy rozwój fizyczny, ale także rozwój emocjonalny, intelektualny, psychiczny, społeczny. Społeczeństwo dorosłych ma obowiązek zapewnienia dzieciom środków i warunków koniecznych dla zdrowia i rozwoju. Janusz Korczak apelował, że dziecko powinno wyjść ze szkoły zdrowsze, niż przyszło. Tymczasem stan zdrowia dzieci i młodzieży oraz opieka zdrowotna nad nimi jest w naszym kraju niezadowalająca.
Okres transformacji w Polsce przyniósł wiele zmian zarówno w życiu całego społeczeństwa, jak i w życiu poszczególnych rodzin. Radykalnie pogorszyła się sytuacja materialna znacznej części społeczeństwa, a w konsekwencji nastąpił wzrost zasiągu ubóstwa. Nagły spadek dochodów i utrata pracy stały się udziałem wielu polskich rodzin. Niestety, liczba tych rodzin z roku na rok jest coraz większa. Pracownicy środowiskowych ognisk wychowawczych TPD alarmują, że stan zdrowia dzieci, które objęte są opieką w ogniskach, jest alarmujący.
Rośnie liczba zagrożeń negatywnymi zjawiskami i procesami społecznymi, które nie są obojętne dla życia i rozwoju młodego pokolenia. Prawidłowy rozwój i dobre zdrowie fizyczne, psychiczne oraz społeczne w dzieciństwie i młodości oraz ukształtowane w tym okresie umiejętności i zachowania zdrowotne stanowią zasoby dla zdrowia człowieka w dalszych latach życia.
Koncepcje opieki zdrowotnej w środowisku szkolnym ulegają w ostatnich latach ciągłym zmianom. Aktualnie, mimo widocznego zagrożenia bezpieczeństwa zdrowotnego dzieci i młodzieży szkolnej, obserwujemy zmniejszenie efektywności działań w zakresie edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia w szkołach i poprzez szkoły. Pojęcia ˝medycyna szkolna˝ czy ˝lekarz szkolny˝ zniknęły z dokumentów Ministerstwa Zdrowia. Opieka zdrowotna w szkole sprowadza się obecnie do opieki pielęgniarskiej; uczniowie zostali pozbawieni opieki lekarskiej w szkołach.
Najczęściej występującymi w populacji szkolnej zaburzeniami, wadami i chorobami są: wady wzroku, próchnica zębów, choroby alergiczne, stres, nerwice szkolne, zaburzenia statyki ciała, nadwaga i otyłość, bulimia i jadłowstręt. Brak systemu medycyny szkolnej pociąga za sobą narastanie zagrożeń i problemów zdrowotnych młodego pokolenia. Dzieci z rodzin patologicznych, ubogich, zagrożonych marginalizacją życia społecznego, pozbawione zostały szans na prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny. Większość dzieci korzysta z pomocy lekarza rodzinnego tylko w przypadku choroby. Gabinety lekarskie w szkołach nie muszą by z pełną obsadą, ale powinien być przynajmniej lekarz ˝dochodzący˝, który wykonywałby badania profilaktyczne i nadzorował szczepienia.
Brakuje szeroko pojętej profilaktyki zdrowotnej. Niepokojące są wyniki badań dotyczące używania przez młodzież substancji psychoaktywnych (tytoń, alkohol, narkotyki). Badania dotyczące aktywności fizycznej i nawyków żywieniowych młodych ludzi również nie napawają optymizmem. Aktywność fizyczna większości uczniów jest niewystarczająca. W ostatnich latach konkurencyjne dla aktywności fizycznej stało się oglądanie telewizji i korzystanie z komputera. Niekorzystne są również nawyki żywieniowe dzieci i młodzieży. Tymczasem racjonalne żywienie zapobiega występowaniu takich zaburzeń jak: niedokrwistość, otyłość, próchnica zębów i inne.
W miarę narastania problemów dzieci i młodzieży w wieku szkolnym podkreśla się coraz częściej potrzebę i rolę psychologa czy pedagoga szkolnego w placówkach oświatowych. Tymczasem nie mówi się w ogóle o potrzebie lekarza szkolnego. A przecież zdrowie fizyczne jest tak samo ważne jak zdrowie psychiczne młodego pokolenia.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy rząd zamierza podjąć działania zmierzające do przywrócenia w szkołach gabinetów lekarskich?
2. Jakie działania i inicjatywy zamierzają podjąć ministerstwa, aby prawo dziecka do zdrowia było rzeczywiście przestrzegane, a nie tylko deklarowane?
3. Czy w sektorze zdrowia potrzebom zdrowotnym dzieci i młodzieży nadaje się odpowiednią rangę?
4. Czy dla osiągnięcia celu, jakim jest harmonijny rozwój i poprawa stanu zdrowia dzieci i młodzieży szkolnej, nie powinna zostać przywrócona ustawa o medycynie szkolnej?
Z poważaniem
Posłowie Tomasz Piotr Nowak
i Arkady Fiedler
Konin, dnia 10 maja 2007 r.