Szanowny Panie Ministrze! W związku z komplikacjami wynikającymi z obowiązku uzyskiwania pozwoleń na budowę
Szanowny Panie Ministrze! W związku z komplikacjami wynikającymi z obowiązku uzyskiwania pozwoleń na budowę na systemy odgazowania i urządzenia będące integralną częścią składowisk odpadów wnioskuję o rozpatrzenie poniższej sprawy.
Informacja wprowadzająca:
1. Systemy odgazowania składowisk odpadów stanowią integralną ich część i wymagane są przez przepisy polskie i unijne. Biogaz (ok. 50-60% metanu, 30-40% dwutlenku węgla, domieszki powietrza i kilkuset związków śladowych) ujmowany ze składowisk musi być kontrolowany na etapie eksploatacji i po zamknięciu składowiska, aby zapobiec jego szkodliwemu oddziaływaniu na środowisko (odory, migracja poza składowisko, pożary, wybuchy, efekt cieplarniany).
2. Obowiązek odgazowania składowisk określony jest w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów (Dz. U. 03.61.549 z dnia 10 kwietnia 2003 r.): ˝Na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zm.) zarządza się, co następuje: § 9.1. Składowisko odpadów, na którym przewiduje się składowanie odpadów ulegających biodegradacji, wyposaża się w instalację do odprowadzania gazu składowiskowego. Gaz składowiskowy oczyszcza się i wykorzystuje do celów energetycznych, a jeżeli jest to niemożliwe - spala w pochodni˝.
3. System odgazowania składa się z następujących elementów:
- studni odgazowujących wierconych w odpadach po zakończeniu lub konstruowanych w trakcie zapełniania składowiska. Studnie zaopatrzone są w głowice umożliwiające regulację przepływu gazu, pobieranie próbek i dokonywanie pomiarów poziomu odcieków. Średnica wiercenia standardowo 250-450 mm, średnica orurowania (polietylen wysokiej lub średniej gęstości - HDPE lub MDPE lub inne rodzaje tworzyw sztucznych) standardowo 90-250 mm,
- rur zbiorczych biogazu (HDPE lub MDPE) łączących studnie z odwadniaczami bądź manifoldami. Te z kolei połączone są kolektorami z urządzeniem do odsysania biogazu. Średnice 63-450 mm, w zależności od przepływu gazu. Rury mogą być ułożone na powierzchni lub w płytkich wykopach. Przeważnie układane są na koronie składowiska, część kolektorów może znajdować się poza odpadami, lecz na obszarze składowiska,
- odwadniaczy służących do grawitacyjnego usuwania skroplin z nasyconego parą wodną biogazu. Skropliny można również odpompowywać. Zwykle zwracane są one do masy odpadów,
- urządzenia do odpompowywania biogazu składającego się ze ssawy w wykonaniu nieiskrzącym, która wytwarza podciśnienie na studniach i powoduje przepływ biogazu w kierunku ssawy. Urządzenie składa się ze ssawy wraz z oprzyrządowaniem (ciśnieniomierze, przepływomierze, przerywacze płomienia, zawory regulujące i odcinające, filtry etc.) oraz komina, w którym umieszczone są palniki. Urządzenie jest przewoźne, stanowi jednolitą całość, zwykle montowaną na ramie, w kontenerze lub na przyczepie. Może być montowane na utwardzonym gruncie bądź płycie betonowej. Wielkość urządzenia zależy od jego wydajności, a jego typowe wymiary gabarytowe w milimetrach wynoszą: długość 3000 - 6000 x szerokość 1800 - 2500 x wysokość 5000 - 9000. Aktualnie, w celu zminimalizowania wpływu emisji ze spalania biogazu na środowisko, zalecane są pochodnie typu zamkniętego (tj. płomień utrzymywany jest w kominie i nie jest widoczny na zewnątrz),
- urządzeń do odzysku energii (silników spalinowych na biogaz sprzężonych z generatorami energii elektrycznej lub kotłów), o ile system odgazowania przewiduje odzysk energii z biogazu. Generatory lub kotły te używają jako paliwa biogazu dostarczanego przez urządzenie do odpompowywania biogazu, tak że gaz może płynąć do pochodni bądź do systemu utylizacji energii.
4. System odgazowania montuje się nawet na etapie zapełniania składowiska przed jego ukończeniem, aby zapobiec ulatnianiu się biogazu. Może także być montowany po zakończeniu fazy (kwatery) składowiska lub po jego całkowitej lub częściowej rekultywacji. Przewidywana żywotność systemu to 15-25 lat w zależności od reżimu eksploatacji. Co jakiś czas należy wymieniać niefunkcjonujące studnie (zniszczone przez osiadające odpady) lub uszkodzone rury. Urządzenia do odpompowywania i utylizacji biogazu również wymagają obsługi i czasami wymiany, aby dostosować ich parametry do zmieniającej się w czasie objętości biogazu generowanego na składowisku. Europejska dyrektywa o odpadach wymaga opieki poeksploatacyjnej składowisk przez minimum 30 lat.
Szanowny Panie Ministrze! Aktualnie, pomimo że składowiska z reguły posiadają pozwolenia na budowę (oraz pozwolenia zintegrowane), które obejmują systemy odgazowania, w wielu przypadkach od inwestora wymaga się uzyskania dodatkowego pozwolenia na budowę na system odgazowania i ustawienie urządzenia do odpompowywania biogazu bądź jego utylizacji. W wielu przypadkach składowisko jest wykonane (czyli pozwolenie na budowę skonsumowane), a system odgazowania instalowany jest dopiero po jego rekultywacji, co wymaga nowych procedur, mimo że wszystkie działania odbywają się w obrębie składowiska. Rekultywacja składowisk odpadów nie ma nic wspólnego z prawem budowlanym. Plan eksploatacji składowiska sporządzony przed uzyskaniem pozwolenia na budowę całego składowiska zawiera zwykle część odnoszącą się do jego odgazowania. W obu przypadkach odgazowanie wraz z jego infrastrukturą stanowi część normalnej eksploatacji lub rekultywacji składowiska i ustawa o odpadach powinna była wyłączyć Prawo budowlane z regulowania tejże infrastruktury niezbędnej do normalnej eksploatacji czy rekultywacji składowisk.
Istniejący stan rzeczy wymaga wiele zachodu, czasu i biurokratycznych procedur, które opóźniają projekty i w rezultacie pogarszają stan środowiska poprzez emisje biogazu, którego produkcji w składowisku nie da się zatrzymać. Czas załatwiania tych procedur od momentu powzięcia decyzji waha się od kilku do kilkunastu miesięcy.
W związku z tym propozycja zmiany Prawa budowlanego w tym zakresie mogłaby być uzupełniona o pkt 16 w art. 29 w następujący sposób:
˝Art. 29:
2. Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na:
16) instalacji systemów odgazowania składowisk odpadów, oczyszczalni ścieków i fermentatorów oraz urządzeń niezbędnych do spalania i utylizacji biogazów˝.
Uwzględnienie zawartych w interpelacji wniosków wpłynie korzystnie na:
- polepszenie stanu środowiska poprzez ograniczenie emisji biogazu (efekt lokalny - odory, migracja, pożary, wybuchy oraz efekt globalny - efekt cieplarniany),
- przyspieszenie realizacji projektów odgazowania składowisk (polepszenie procesu inwestycyjnego),
- polepszenie odzysku energii odnawialnej z biogazu w ogólnopolskim (i światowym) bilansie energetycznym. Polityka energetyczna Polski do roku 2025 przewiduje, że udział energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii w łącznym zużyciu energii elektrycznej brutto w kraju powinien osiągnąć 7,5% w roku 2010, i każda odnawialna kilowatogodzina się liczy.
W związku z tym proszę o udzielenie informacji: Czy istnieje możliwość zmiany Prawa budowlanego w takim zakresie, aby umożliwić zwolnienia instalacji odgazowania składowisk odpadów, oczyszczalni ścieków i fermentatorów i związanych z nimi urządzeń z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę?
Jeżeli nie będzie możliwe zwolnienie od uzyskania pozwolenia na budowę w całości (uwzględniając odpowiednie przepisy regulujące bezpieczeństwo instalacji i urządzeń i dopuszczenie ich do ruchu, jak również istniejące lub wygasłe pozwolenia na budowę składowisk), czy istnieje możliwość zmiany prawa w taki sposób, aby instalacje odgazowania składowisk odpadów, oczyszczalni ścieków i fermentatorów, tj. studnie odgazowujące, rurociągi zbiorcze i związane z nimi elementy, były traktowane jako integralna część wyżej wymienionych obiektów i nie wymagały procedur administracyjnych (pozwolenia na budowę czy zgłoszenia), a instalacja i podłączanie, i eksploatacja urządzeń z nimi związanych, tj. pochodni, kotłów, generatorów i innych urządzeń do utylizacji biogazu, realizowane były na podstawie zgłoszenia, aby uprościć i skrócić procedury?
Z poważaniem
Poseł Janusz Chwierut
Oświęcim, dnia 20 kwietnia 2007 r.