Doprecyzowanie zapisów w ustawach o ochronie przeciwpożarowej i finansach publicznych w zakresie możliwości przekazywania
Doprecyzowanie zapisów w ustawach o ochronie przeciwpożarowej i finansach publicznych w zakresie możliwości przekazywania przez samorządy terytorialne środków finansowych, w postaci dotacji dla jednostek ochotniczych straży pożarnych (OSP) na zakupy sprzętu i wyposażenia pożarniczego, jest bardzo ważną sprawą dla bytu tych jednostek.
Obecnie obowiązujące przepisy (art. 29 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej) wprowadzają generalną zasadę, iż koszty funkcjonowania jednostek ochrony przeciwpożarowej pokrywane są z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządów terytorialnego, dochodów instytucji ubezpieczeniowych oraz ze środków własnych podmiotów, o których mowa w art. 17, które uzyskały zgodę ministra spraw wewnętrznych i administracji na utworzenie jednostki ochrony przeciwpożarowej.
Art. 32 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie przeciwpożarowej stanowiące, iż koszty wyposażenia, utrzymania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej OSP, bezpłatnego umundurowania członków OSP, ubezpieczenia w instytucji ubezpieczeniowej członków OSP i młodzieżowej drużyny pożarniczej itp. ponosi gmina, nie wyczerpują całego zakresu finansowania OSP.
Z powyższymi przepisami są powiązane normy dotyczące sposobów finansowania przedsięwzięć ze środków publicznych. Według art. 176 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacje na cele publiczne związane z realizacją zadań tej jednostki. Ustawa ta nie wprowadza w wyżej wymienionym artykule żadnych ograniczeń związanych z formą organizacyjno-prawną podmiotów objętych dotowaniem, dlatego jednostki OSP działające na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. (Prawo o stowarzyszeniach), obejmuje ten przepis.
Finansowanie jednostek OSP odbywa się również na zasadach uczestniczenia w kosztach utrzymania gotowości bojowej przez budżet państwa, jak również firm ubezpieczeniowych. Z tych właśnie środków finansowane są zakupy pojazdów pożarniczych dla OSP i ich karosowanie.
Aby skorzystać ze środków przeznaczonych na zakup pojazdów pożarniczych oraz ich karosowanie, niezbędne jest dofinansowanie ze środków gminy. Jednostki OSP są w stanie zrealizować dany zakup i rozliczyć go zgodnie z przepisami, jeżeli wykorzystają one środki z budżetu państwa przeznaczone na utrzymanie gotowości bojowej, z firm ubezpieczeniowych oraz dotacje ze środków gminy dla jednostek ochrony przeciwpożarowej (np. OSP).
Według Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Katowicach wszelkie koszty utrzymania OSP, w tym wydatki na wyposażenie, utrzymanie, wyszkolenie i zapewnienie gotowości bojowej, winny być ponoszone bezpośrednio z budżetu gminy, nie zaś w postaci dotacji na całokształt utrzymania lub jego część. Stanowisko to nie jest jednolite dla całego kraju - inne Izby Obrachunkowe interpretują treść ww. ustaw w zupełnie inny sposób, nakazując wręcz dotowanie jednostek OSP jako bardziej ekonomiczne z punktu widzenia samorządów terytorialnych.
Zasadne wydaje się więc opracowanie jednolitych przepisów mówiących wprost, na jakiej podstawie samorządy terytorialne mogą przekazywać dotacje na rzecz jednostek OSP.
Wobec powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jak ministerstwo ocenia obecnie istniejące rozwiązania prawne w zakresie finansowania jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych?
2. Czy do ministerstwa wpływają sygnały w sprawie konieczności przyznawania dotacji jednostkom OSP przez samorządy terytorialne?
3. Czy ministerstwo przewiduje zmiany w ustawie o ochronie przeciwpożarowej, które sprecyzują możliwość przyznawania dotacji przez samorządy terytorialne na rzecz jednostek OSP?
4. Czy ministerstwo rozważa możliwość dostosowania przepisów, aby kwestia interpretacji prawa dotyczącego dotacji była jednoznaczna?
Z poważaniem
Poseł Jadwiga Wiśniewska
Warszawa, dnia 11 kwietnia 2007 r.