Szanowny Panie Ministrze! W dniu 23 stycznia 2007 r. do Rady Miasta Puławy wpłynęło
Szanowny Panie Ministrze! W dniu 23 stycznia 2007 r. do Rady Miasta Puławy wpłynęło pismo Ministerstwa Środowiska - Departamentu Leśnictwa, Ochrony Przyrody i Krajobrazu w sprawie zaopiniowania przez Radę proponowanego specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 pn. ˝Puławy˝. Obszar ten - obejmujący tereny miasta Puławy oraz gmin Puławy i Kazimierz Dolny - miałby zajmować niemal 14 tysięcy hektarów, a jego ustanowienie miałoby być związane z ochroną kolonii nietoperzy - nocka dużego - zajmującej strych w budynku Domu Dziecka zlokalizowanym we wschodniej części miasta Puławy.
Rada Miasta Puławy słusznie zaznaczyła, że zaproponowana przez Ministerstwo Środowiska lokalizacja strefy obejmuje nie tylko silnie zurbanizowany teren miasta Puławy, ale i część tzw. przemysłową, zlokalizowaną przy Zakładach Azotowych Puławy - w ubiegłym roku świętujących 40-lecie istnienia, drugim na świecie producencie melaminy - oraz Zakład Utylizacji Odpadów Komunalnych.
Ponadto przez część przemysłową miasta budowana jest obecnie obwodnica Puław, która oddana zostanie do użytku wraz z nową przeprawą mostową na Wiśle w 2008 r. Wraz z zakończeniem I etapu budowy tej obwodnicy ruszą prace nad II etapem, połączonym z rozbudową ciągu komunikacyjnego drogi krajowej Nr 12 relacji: granica państwa-Głogów-Kalisz-Piotrków Trybunalski-Radom-Puławy-Lublin-Chełm-granica państwa.
Na terenach, jakie mają być objęte obszarem chronionym, znajduje się również wyznaczona lokalizacja terminalu przeładunkowego oraz południowej obwodnicy miasta Puławy, które to inwestycje wpisane zostały do Wojewódzkiego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego.
Istnieje duże prawdopodobieństwo, że w drugiej połowie br. Puławy zostaną objęte podstrefą Starachowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Szacuje się, że łączna wartość inwestycji, jakie zostaną zlokalizowane w tej podstrefie, wyniesie około 1 miliarda złotych. Planowane jest m.in., by w podstrefie tej powstały fabryka poliamidu oraz cementownia.
Realizacja przywoływanych inwestycji oraz dalsza rozbudowa Państwowego Instytutu Weterynaryjnego, Instytutu Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa oraz Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii w Puławach warunkuje dalszy dynamiczny rozwój nie tylko samego miasta, ale i liczącego niemal 120 tysięcy mieszkańców powiatu puławskiego borykającego się z niemal 14-procentowym bezrobociem.
Rada Miasta Puławy słusznie podnosi, że przesłane do konsultacji przez Ministerstwo Środowiska dokumenty zawierają istotne braki. Tytułem przykładu, ˝opis obszaru˝ (pkt 4 formularza danych) nie uwzględnia terenów zurbanizowanych, terenów przemysłowych i działalności gospodarczej, dróg, linii kolejowych czy w końcu zieleni miejskiej. Ponadto przesłane dokumenty nie pozwalają na ocenę, czy dokonano uprzednich badań właściwych granic żerowania nietoperzy, posiadających zasadnicze znaczenie dla określenia obszaru ochrony kolonii nocka dużego.
Zgodnie z art. 1 lit dyrektywy Rady nr 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory, pojęcie ˝ochrona˝ oznacza zestaw działań wymaganych do zachowania naturalnych siedlisk dzikiej fauny i flory w stanie sprzyjającym ochronie lub też do odtwarzania takiego stanu, natomiast pojęcie ˝siedliska naturalne˝ oznacza obszary lądowe lub wodne wyodrębnione w oparciu o cechy geograficzne, abiotyczne i biotyczne, zarówno całkowicie naturalne jak i półnaturalne.
W świetle art. 1 lit. l przywoływanej dyrektywy, specjalny obszar ochrony oznacza obiekt mający znaczenie dla Wspólnoty wyznaczony przez akt prawny, administracyjny i/lub umowę, w którym stosowane są konieczne działania ochronne w celu zachowania w stanie naturalnym siedlisk i/lub populacji gatunków, dla których obiekt został wyznaczony w stanie sprzyjającym ochronie, lub w celu odtworzenia takiego stanu.
Zgodnie z art. 2 ust. 1, dyrektywa ma na celu przyczynienie się do zapewnienia różnorodności biologicznej poprzez ochronę siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory.
Literalna wykładnia przywoływanych przepisów wskazuje, że ratio legis dyrektywy, tworzącej jednolitą sieć Natura 2000, jest zachowanie naturalnych siedlisk fauny lub flory lub ich odtworzenie. Tymczasem trudno uznać, że z taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowym przypadku. Uzasadniony jest niepokój władz samorządowych i inwestorów wynikający z braku wiedzy, jakiemu celowi służyć miałoby w rozumieniu Ministerstwa Środowiska objęcie miasta wraz z częścią przemysłową strefą ochrony - zachowaniu naturalnych siedlisk nocka dużego czy ich odtworzeniu? W ocenie społeczności lokalnej zarówno jeden, jaki i drugi cel nie może mieć miejsca w przedmiotowym przypadku. Powszechnie podnoszony jest argument, że skoro kolonia nietoperzy powstała na strychu Domu Dziecka w okresie, gdy znaczący wpływ na stan środowiska naturalnego miała budowa Zakładów Azotowych ˝Puławy˝ S.A., to brak dla niej realnych zagrożeń w chwili, gdy przedsiębiorstwo to, dzięki potężnym nakładom inwestycyjnym, znacząco ograniczyło negatywny wpływ na środowisko. Wyrazem tych niepokojów jest również to, że negatywnie do propozycji Ministerstwa odniosły się również Rada Miasta Kazimierz Dolny oraz Rada Gminy Puławy.
Fakt ten nie może dziwić, skoro stanowisko Ministerstwa Środowiska wychodzi ponad propozycje zgłaszane przez organizacje pozarządowe, które utworzyły tzw. Shadow List mającą uzupełniać niewystarczające ich zdaniem propozycje władz polskich i przesłaną Komisji Europejskiej.
W dokumencie ˝Aktualizacja Shadow List obszarów siedliskowych sieci Natura 2000 w Polsce. Aneks do raportu na temat reprezentatywności ujęcia gatunków i siedlisk przyrodniczych z Dyrektywy Siedliskowej˝ - który odnosi się do kolonii nietoperzy w Domu Dziecka w Puławach, czytamy: ˝Dla wszystkich obszarów chroniących letnie kolonie rozrodcze nietoperzy w CONT i ALP (zarówno dla tych, które znalazły się w propozycjach rządowych w wersjach bez żerowisk, jak i ujętych jedynie w Shadow List 2004) proponujemy obecnie wyznaczenie odpowiednich areałów żerowiskowych, jakkolwiek zdajemy sobie sprawę, że w wielu wypadkach wymaga to jeszcze dalszych badań w celu uszczegółowienia ich granic.˝
Odnosząc się do legalnej definicji specjalnego obszaru ochrony, należy zaznaczyć, że propozycja Ministerstwa idzie w kierunku objęcia nią terenów przemysłowych i wysoko zurbanizowanych, ale również terenów wiejskich, położonych w gminach Puławy i Kazimierz Dolny. Brak przy tym określenia w sposób precyzyjny, dlaczego Ministerstwo proponuje objęcie siecią Natura 2000 takiego właśnie obszaru, obejmującego niemal 14 tysięcy hektarów. Jest naturalne, że gdyby doszło do ustanowienia specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 pn. ˝Puławy˝ - realizacja szeregu inwestycji infrastrukturalnych na wskazanym terenie stanęłaby pod znakiem zapytania.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Środowiska rozważyło inne sposoby zachowania populacji nocka dużego w Puławach, jakie to były sposoby, czy zostały odrzucone, a jeżeli tak, to dlaczego?
2. Jakiemu celowi miałby służyć projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk Natura 2000 pn. ˝Puławy˝: ochronie naturalnego stanu siedlisk nocka dużego czy przywróceniu jego siedlisk, oraz jak się ma jeden z tych celów do faktu powstania kolonii nietoperzy na strychu Domu Dziecka w Puławach?
3. Jakie przesłanki przemówiły za objęciem miasta Puławy oraz strefy przemysłowej projektowanym obszarem ochrony?
4. Jakie przesłanki przemówiły za propozycją, by obszar ochrony miał obejmować niemal 14 tysięcy hektarów?
5. Czy przeprowadzono badania, na podstawie których zdefiniowano granice żerowania nietoperzy oraz gdzie - w związku z ustawą o dostępie do informacji publicznej - udostępniono wyniki tych badań?
6. Czy Ministerstwo Środowiska konsultowało plany powstania specjalnego obszaru ochrony siedlisk ˝Puławy˝ z władzami województwa lubelskiego w związku z objęciem szeregu inwestycji Wojewódzkim Planem Zagospodarowania Przestrzennego?
7. Czy Ministerstwo Środowiska określając proponowany obszar ochrony siedlisk ˝Puławy˝, wiedziało o planach objęcia strefy przemysłowej w Puławach podstrefą SSE oraz czy dokonano oceny wpływu ustanowienia wskazanego obszaru na realizację zadeklarowanych w podstrefie inwestycji o wartości ok. 1 miliarda złotych?
8. Dlaczego w formularzu danych przesłanych do konsultacji Radzie Miasta Puławy w ogólnej charakterystyce projektowanego obszaru ochrony siedlisk nie zostały uwzględnione tereny zurbanizowane, tereny przemysłowe i działalności gospodarczej oraz drogi i linie kolejowe?
9. Czy w innych krajach Unii Europejskiej zdarzały się przypadki obejmowania siecią Natura 2000 terenów sąsiadujących z istniejącymi zakładami chemicznymi. Jeżeli tak, proszę o podanie konkretnych przykładów oraz liczby takich przypadków w poszczególnych krajach?
Z szacunkiem
Poseł Małgorzata Sadurska
Warszawa, dnia 28 marca 2007 r.