Szanowny Panie Ministrze! Od 1 czerwca 2005 roku, czyli po wejściu w życie rozporządzenia
Szanowny Panie Ministrze! Od 1 czerwca 2005 roku, czyli po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 maja 2005 roku zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 95, poz. 797 z późn. zm.), wysokość wynagrodzenia za świadczenie usług na rzecz sądów powszechnych przez osoby fizyczne, prawne oraz jednostki nieposiadające osobowości prawnej stanowi kwotę brutto. Oznacza to, że sądy zlecające wykonanie określonych czynności związanych z postępowaniem sądowym odmawiają biegłym sądowym przyjmowania faktur VAT, w których podatek został doliczony do kwoty wynagrodzenia. Takie postępowanie powoduje znaczne zmniejszenie faktycznie uzyskiwanego przez nich wynagrodzenia.
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów pismem z dnia 29 kwietnia 2005 roku, nr PP3-812-130/2005/AK/864, skierowanym do Dyrektorów Izb Skarbowych i Urzędów Kontroli Skarbowej, a dotyczącym czynności wykonywanych na zlecenie sądu przez adwokatów, biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych, dokonał interpretacji prawa podatkowego w zakresie dotyczącym opodatkowania usług biegłych sądowych podatkiem od towarów i usług VAT. Zgodnie z tą interpretacją ˝czynności wykonywane na zlecenie sądu przez adwokatów, biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych nie korzystają z wyłączenia z zakresu ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług, gdyż nie jest spełniony jeden z warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy odnośnie odpowiedzialności zlecającego wykonanie czynności za ich wykonanie przez zleceniobiorcę. Tym samym czynności te podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych˝.
Na taką interpretację prawa podatkowego Rada Krajowa Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych 10 października 2005 roku złożyła do Rzecznika Praw Obywatelskich skargę dotyczącą łamania konstytucyjnego prawa równości wynikającego z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz sprzecznego z prawem stosowania przepisów o podatku od towarów i usług VAT w odniesieniu do biegłych sądowych. W następstwie tej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich w dniu 3 listopada 2005 roku złożył wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, że przepis art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z 2004 roku) w zakresie, w jakim określa czynności, których wykonywanie nie jest w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy uznane za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, narusza zasady przyzwoitej legislacji, a więc zasadę zaufania obywatela do państwa i stosowanego prawa, tj. art. 2 Konstytucji RP, z której zasady te się wywodzą.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że z takim samym problemem borykali się adwokaci i radcy prawni świadczący pomoc prawną na zlecenie sądów, czyli prowadzący sprawy tzw. z urzędu. Jednakże silne wpływy lobby prawniczego doprowadziły w konsekwencji do ukazania się 15 listopada 2005 roku dwóch rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z 27 października 2005 roku zmieniających: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 219, poz. 1872, zgodnie z którym uregulowany został problem wynikający z opodatkowania podatkiem VAT czynności świadczonych przez adwokatów na zlecenie sądów - § 1 ust. 3; w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania) i analogiczne rozporządzenie dotyczące radców prawnych (Dz. U. Nr 219, poz. 1873).
W grudniu 2005 roku Ministerstwo Sprawiedliwości przesłało do biura Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych analogiczny projekt rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym wraz z uzasadnieniem i oceną skutków regulacji. Z tego wynika, że już w grudniu 2005 roku był gotowy projekt rozporządzenia, który rozwiązałby problem podatku VAT i sposobu jego rozliczania przez biegłych sądowych. Niestety do chwili obecnej rozporządzenie w tej sprawie nie zostało podpisane, a biegli sądowi są nadal narażeni na nierówną i niesprawiedliwą walkę z sądami oraz urzędami skarbowymi.
Z powyższego wynika, że w świetle obowiązujących dziś przepisów prawa w polskim systemie sądowniczym podmioty prawa nie są traktowane na równych i tych samych zasadach. O ile możliwe jest doliczanie podatku VAT do wynagrodzeń adwokatów i radców prawnych, o tyle nie jest to możliwe w stosunku do biegłych sądowych. Takie postępowanie jest jawnym łamaniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, a co najgorsze, odbywa się to za zgodą i przyzwoleniem najważniejszego w państwie organu mającego stać na straży tegoż prawa, czyli Ministerstwa Sprawiedliwości.
Biorąc powyższe pod uwagę, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy znany jest Panu Ministrowi opisany stan prawny dotyczący funkcjonowania sądów w opisanym przeze mnie obszarze?
Czy zamierza Pan Minister ten stan prawny zmienić? Jeżeli tak, to w jaki sposób i kiedy?
Z poważaniem
Poseł Stanisław Żmijan
Warszawa, dnia 28 marca 2007 r.