Szanowny Panie Ministrze! Od ubiegłego roku gwałtownego przyśpieszenia nabrała komunalizacja nieruchomości rolnych Skarbu Państwa,
Szanowny Panie Ministrze! Od ubiegłego roku gwałtownego przyśpieszenia nabrała komunalizacja nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, które nie zostały przekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Obserwacja tego procesu na przykładzie gminy Staszów rodzi uzasadnione podejrzenie, że nieruchomości rolne w gminach są skomunalizowane z naruszeniem prawa lub jego umyślnym obejściem, co skutkuje utratą kolejnych gruntów rolnych.
Podstawą takiego przypuszczenia jest fakt, iż w wielu gminach z dniem 31 grudnia 2003 r. miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed dniem 1 stycznia 1995 r. utraciły swoją ważność na podstawie art. 67 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. W miejsce planów, które utraciły ważność, nie zostały uchwalone nowe plany zagospodarowania przestrzennego.
Skoro działki rolne nie były objęte w momencie wydania przez właściwego wojewodę decyzji o komunalizacji aktualnymi planami zagospodarowania przestrzennego jako przewidziane na cele gospodarki rolnej, to należy rozstrzygnąć na szczeblu resortu, czy nieruchomości te mogą zostać skomunalizowane w trybie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Z art. 1 ustawy wynika jednoznacznie, że czynności wymienione w art. 13 ust. 2, tj. komunalizacji podejmuje się w odniesieniu do nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej.
Stosując zasady wykładni gramatycznej w odniesieniu do art. 1 w związku z art. 13 ust. 2 ustawy, można dojść do jednego uprawnionego wniosku, że podjęcie tzw. komunalizacji dotyczy tylko i wyłącznie nieruchomości rolnych. Zatem skoro plany zagospodarowania utraciły swoją ważność na podstawie art. 67 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym przed datą wydania decyzji administracyjnej przez wojewodę, to czy w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek uprawnionej gminy są to nadal nieruchomości rolne, mając na uwadze art. 1 i zakres przedmiotowy ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
W przedmiocie komunalizacji gruntów rolnych w oparciu o ustawę z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu wskazać należy cezurę czasową, która diametralnie zmienia stan faktyczny, a co za tym idzie, wpływa na właściwe stosowanie ustawy w trakcie komunalizacji nieruchomości rolnych:
1) 30 czerwca 2000 r. do 30 grudnia 2003 r. (w tym przedziale czasowym obowiązywały tzw. stare miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego),
2) 31 grudnia 2003 r. do nadal (miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego utraciły ważność na podstawie art. 67 ustawy z 7 lipca 1994 r.)
Nie można zgodzić się z wykładnią stosowaną przez urzędników urzędów wojewódzkich, że w sprawie nie mają żadnego znaczenia zdarzenia faktyczne i prawne, zaistniałe po 1 lipca 2000 r. -np. utrata ważności miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego - która została podtrzymana przez Departament Gospodarki Ziemią Ministerstwa i Rozwoju Wsi w piśmie z dnia 5 grudnia 2006 r. zn. GZ gn-057-621-142/06 w odpowiedzi na wystąpienie jednego z rolników do Pełnomocnika Rządu ds. Kształtowania Ustroju Rolnego pana Józefa Kowalczyka, które zostało wniesione w listopadzie 2006 r.
Czym innym jest bowiem stwierdzenie nabycia własności działek przez gminę z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r., a czym innym postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji, w którym należy ustalić, czy w dacie wydania decyzji nieruchomości skomunalizowane przeznaczone są w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Skoro tzw. stare plany wygasły, a nowych nie uchwalono, w jaki sposób gminy i urzędy wojewódzkie wykazują, że przedmiotem komunalizacji jest nieruchomość rolna w rozumieniu art. 1 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Władze gmin uważają, że nieruchomości rolne nabyte w trybie decyzji wojewody wydanej zgodnie z art. 13 ustawy nie są już nieruchomościami rolnymi, gdyż decyzja wojewody jednocześnie zmienia ich przeznaczenie. Powołują się również na art. 67 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym jako uprawniający do swobodnego dysponowania tymi gruntami.
Taka interpretacja jest bardzo niebezpieczna, gdyż prowadzi to do obejścia art. 7 ustawy z dnia 3.02.1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych oraz pozbawienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i marszałka województwa kompetencji polegającej na wyrażaniu zgody w formie decyzji na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych, gdyż jak już zaznaczono wyżej, nieruchomości skomunalizowane nie są już uważane za nieruchomości rolne, lecz za nieruchomości o czasowo nieokreślonym przeznaczeniu. Rolnik zaś, który był stroną umowy dzierżawy z reprezentantem Skarbu Państwa w chwili obecnej, gdy występuje do gminy o sprzedaż gruntów rolnych skomunalizowanych w celu zwiększenia gospodarstwa rodzinnego, ziemi zakupić nie może lub otrzymuje wypowiedzenie umowy dzierżawy.
Grunty skomunalizowane mogą być sprzedane natomiast inwestorom na korzystnych zasadach, a po opracowaniu nowych planów zagospodarowania przestrzennego nabywcy stają się nagle właścicielami działek budowlanych. Jest to pole do ewidentnych nadużyć. Gruntami skomunalizowanymi zaczynają interesować się również zachodni inwestorzy w obszarze roślin energetycznych, co może spowodować uzależnienie się od zagranicznych dostawców biomasy.
Opisany w tej interpelacji powyższy problem staje się bardziej wyrazisty, gdy spojrzymy z punktu widzenia 12-letniego okresu ochronnego na zakup ziemi rolnej i lasów przez cudzoziemców.
Według oficjalnego stanowiska MSWiA, w przypadku gdy dla danego terenu brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, a taki statut ma 90% gruntów rolnych skomunalizowanych, lub wydana została decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu określająca przeznaczenie nieruchomości na inne cele niż rolne lub leśne, wówczas gruntów takich nie można zaklasyfikować jako grunty rolne lub leśne.
Do czego może prowadzić brak kontroli nad komunalizacją ziemi rolnej? -Między innymi do obchodzenia okresu ochronnego.
W przedmiotowej sprawie należy:
1. Zobowiązać Pełnomocnika Rządu ds. Kształtowania Ustroju Rolnego by sprawdził, co się dzieje dalej ze skomunalizowanymi gruntami rolnymi, ile gruntów rolnych zostało skomunalizowanych, ile zostało kupionych przez cudzoziemców. Dlaczego grunty te nie są sprzedawane rolnikom?
2. Wyjaśnić, kto jest odpowiedzialny, że przez okres 1,5 roku, tj. od 1 stycznia 1999 r., kiedy pojawiły się samorządy, do 30 czerwca 2000 r., grunty rolnie nie zostały przekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W zależności od gminy do komunalizacji pozostało od kilkudziesięciu do kilkuset ha nieruchomości rolnych.
3. W trybie pilnym do czasu wyjaśnienia sprawy wstrzymać komunalizację gruntów rolnych, wstrzymać obrót tych gruntów na rzecz osób niebędących rolnikami i podjąć stosowne działania legislacyjne na szczeblu resortu.
4. Zapewnić nadzór Agencji Nieruchomości Rolnej, a tym samym Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nad gruntami rolnymi skomunalizowanymi poprzez utworzenie Gminnych Zasobów Własności Rolnej.
5. W rządowym projekcie nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego wprowadzić zapis o przetargu ograniczonym jako trybie właściwym dla zbywania nieruchomości rolnych skomunalizowanych, tak aby powiększyły one areał gospodarstw rodzimych i uczyniły polskich rolników beneficjentami dochodów z upraw roślin energetycznych.
Bardzo proszę Pana Premiera o zwrócenie uwagi na powyższy problem.
Z wyrazami szacunku
Poseł Józef Cepil
Kielce, dnia 27 marca 2007 r.